Η ιαπωνική αισθητική της παύσης στην επικοινωνία, το coaching και την ηγεσία
Στη διάρκεια του Coaching Talks 2026, η coach Κατερίνα Λάλου έκανε ένα σχόλιο που έκανε όλη την αίθουσα να γελάσει. Όπως είπε, ακούγοντας την Ανδριάνα να μιλά για το ιαπωνικό ‘ma’, σκέφτηκε «τους δικούς μας ανθρώπους που είναι όλο “μα… μα… μα…”».
Το λογοπαίγνιο ήταν απολαυστικό.
Αλλά ταυτόχρονα και εξαιρετικά εύστοχο.
Γιατί πολλές φορές το συνεχές «μα…» δεν εκφράζει μόνο αντίρρηση.
Εκφράζει:
●τη βιασύνη να γεμίσουμε κάθε κενό με λέξεις,
●την ανάγκη να απαντήσουμε πριν καν επεξεργαστούμε αυτό που ακούσαμε,
●τη δυσκολία να αφήσουμε χώρο μέσα σε μια συζήτηση χωρίς να τον νιώθουμε ως απειλή.
Στον σύγχρονο κόσμο των επιχειρήσεων, αυτή η λογική έχει γίνει σχεδόν αντανακλαστικό. Τα meetings τρέχουν back to back, τα ημερολόγια δεν αφήνουν ούτε δεκαπέντε λεπτά ανάσας και η αξία ενός στελέχους μετριέται συχνά από το πόσο γρήγορα αντιδρά — όχι από το πόσο βαθιά σκέφτεται πριν αντιδράσει.
Έτσι, το «μα…» γίνεται τρόπος ύπαρξης μέσα στον Οργανισμό:
– «μα… τρέχουν τα νούμερα»
– «μα… πρέπει να κλείσουμε το quarter»
– «μα… δεν έχουμε χρόνο για αυτή τη συζήτηση τώρα»
Και κάθε «μα…» λειτουργεί σαν πόρτα που κλείνει πριν προλάβει να ανοίξει — πριν προλάβει κανείς να ρωτήσει «τι πραγματικά χρειαζόμαστε εδώ;» ή «τι δεν ακούμε επειδή βιαζόμαστε να απαντήσουμε;».
Το ιδεόγραμμα 間 (ma) χρησιμοποιείται στην Ιαπωνική γλώσσα και κουλτούρα για να περιγράψει το διάστημα, την παύση, τον ενεργό χώρο ανάμεσα σε δύο στοιχεία.
Υπάρχει στην αρχιτεκτονική, στη μουσική, στις πολεμικές τέχνες, αλλά και στον τρόπο που οι άνθρωποι συνομιλούν.
Στην ιαπωνική προσέγγιση της επικοινωνίας, το ma θεωρείται λειτουργικό μέρος της αλληλεπίδρασης και όχι «νεκρός χρόνος».
Το ma είναι η παύση, ο χώρος ανάμεσα στα πράγματα, το διάστημα πριν από την επόμενη λέξη, την επόμενη κίνηση, την επόμενη αντίδραση.
Βιώνεται ως χώρος επεξεργασίας, σεβασμού και ουσιαστικής σύνδεσης με όσα συμβαίνουν — μέρος της ίδιας της εμπειρίας.
Αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για το coaching.
Συχνά, οι πιο σημαντικές στιγμές μιας συνεδρίας δεν προκύπτουν από την επόμενη ερώτηση του coach αλλά από τον χώρο που αφήνεται μετά από αυτήν. Μέσα στην παύση, ο coachee έχει την ευκαιρία να επεξεργαστεί, να συνδεθεί με αυτό που πραγματικά σκέφτεται και να ακούσει τη δική του φωνή πριν επηρεαστεί από την επόμενη παρέμβαση.
Το ma δεν είναι πολυτέλεια, ούτε μια «ιαπωνική φιλοσοφία» αποκομμένη από την καθημερινότητα των οργανισμών.
Είναι μια βαθιά πρακτική υπενθύμιση ότι η ποιότητα της επικοινωνίας δεν εξαρτάται μόνο από το τι λέγεται, αλλά και από το τι επιτρέπεται να υπάρξει ανάμεσα στις λέξεις.
Αλήθεια.. τι θα άλλαζε στις συζητήσεις μας αν δεν βιαζόμασταν να γεμίσουμε κάθε κενό;
Οι συγγραφείς:
Κατερίνα Λάλου
Ανδριάνα Ubunuki-Κάλφα
H Ανδριάνα Κάλφα – Ubunuki είναι Executive, Career και Performance Coach. Αποστολή και πάθος της είναι να βοηθά τους ανθρώπους να ζουν μια ευτυχισμένη, ισορροπημένη ζωή με νόημα.
Χάρη στην ιαπωνική καταγωγή της, αγαπά μεθοδολογίες με επιρροές από την Ιαπωνική κουλτούρα (mindfulness, flow) και τις αυθεντικές αρχές της φιλοσοφίας ikigai.
Απέκτησε την πιστοποίησή της στο Coaching από το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, έχοντας πρώτα σπουδάσει Βιομηχανικό Management στο Πανεπιστήμιο του Πειραιά και Επικοινωνία στο Πανεπιστήμιο Sophia του Τόκιο (ως υπότροφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο του προγράμματος σπουδών “EU Executive Training Program in Japan – ETP20”).
Σήμερα με τιμή εργάζεται ως Coach υπό τη Συμβουλευτική και Εποπτεία του Χαράλαμπου Πετρά, ιδρυτή του Athens Coaching Institute και βάση του κώδικα Ηθικής και Δεοντολογίας του Διεθνή Οργανισμού Association for Coaching. Παράλληλα με την εργασία της ως Coach και κατέχοντας τα θέματα Ιαπωνικής νοοτροπίας και κουλτούρας παρέχει συμβουλευτική (Japan Consulting) σε άτομα και επιχειρήσεις που ασχολούνται με τις εξαγωγές, τη ναυτιλία, τον τουρισμό ή τις επενδύσεις που σχετίζονται με την Ιαπωνία.
Η Ανδριάνα Κάλφα – Ubunuki διατηρεί γραφείο στον Πειραιά και πραγματοποιεί συνεδρίες και Σεμινάρια στην Ελληνική, Αγγλική αλλά και Ιαπωνική γλώσσα.